Irak kontra proirańskie milicje: spór o Dżurf al-Sakhar

Irak kontra proirańskie milicje: spór o Dżurf al-Sakhar

Rząd Iraku postawił ultimatum największej proirańskiej milicji w kraju i kazał jej opuścić strategiczny region na południe od Bagdadu. Grupa odmówiła, a siły państwowe otoczyły teren. Według agencji Reuters strony miały jednak w czwartek dojść do porozumienia, które umożliwi wojskom rządowym wejście tam w piątek.

Region zamknięty od 12 lat

Dżurf al-Sakhar leży około 50 km na południe od Bagdadu. Kontroluje go Kataib Hezbollah, szyicka milicja ściśle powiązana z Iranem. Od mniej więcej 12 lat nie wpuszcza tam ani żołnierzy rządowych, ani dziennikarzy. Wokół regionu krążą plotki o tajnych więzieniach, masowych grobach, produkcji dronów i broni oraz przemycie ropy. Według niepotwierdzonych doniesień mieści się tam też baza cudzoziemców wspierających Hezbollah. Podejrzewa się, że w tej okolicy przetrzymywano porwanych niedawno przez iracką milicję izraelską badaczkę lub badacza i amerykańskiego dziennikarza.

Przed 2014 rokiem mieszkało tu około 89 tys. osób. Gdy w Iraku urosło w siłę Państwo Islamskie, większość ludności uciekła przed walkami. Region przejęła potem Kataib Hezbollah, która walczyła z dżihadystami razem z innymi grupami zbrojnymi, wspólnie nazywanymi Siłami Mobilizacji Ludowej (PMF). Nie wszystkie z nich są lojalne wobec Iranu, ale Kataib Hezbollah jest. Dziesiątki tysięcy wysiedlonych, głównie sunnitów, do dziś nie mogły wrócić do domów. Milicja zmieniła nawet nazwę regionu na Dżurf al-Nasr, czyli „brzeg zwycięstwa”.

Ropa, ultimatum i odmowa

Zwrotem w sprawie stał się raport przygotowany na początku listopada dla rządu. Wynika z niego, że od 2021 roku grupa miała przemycać państwową ropę warta setki milionów dolarów, odprowadzaną z rurociągów w okolicy. Kataib Hezbollah zaprzecza. Nowy premier Ali al-Zaidi zarządził aresztowania i zażądał opuszczenia regionu do piątku 20 listopada. Rzecznik milicji odpowiedział, że nie wycofa się „nawet po naszych trupach”, a rząd rozmieścił siły bezpieczeństwa wokół terenu. Według doniesień Kataib Hezbollah ściągnęła posiłki.

Al-Zaidi ogłosił też nowy plan bezpieczeństwa dla regionu z udziałem policji, sił państwowych i innych oddziałów PMF. Milicja go odrzuciła. Hayder al-Shakeri z brytyjskiego think tanku Chatham House ocenił, że to już coś więcej niż retoryka:

  • „Rozmieszczenie sił federalnych i utworzenie tam nowego dowództwa pokazuje, że sprawa wyszła poza słowa” – powiedział al-Shakeri w rozmowie z DW.

Czy to naprawdę zmieni układ sił?

Są powody do ostrożności. Premiera na stanowisko wskazał blok polityczny reprezentujący PMF w parlamencie, a w jego skład wchodzi partia Kataib Hezbollah. Krytycy zwracają też uwagę, że oddziały PMF, które miałyby częściowo przejąć kontrolę, i tak są powiązane z tą grupą. Irackie media donoszą o podziałach zarówno w tym bloku, jak i w samej milicji. Jedni woleliby stopniowe przekazanie części terenu siłom federalnym, inni oddanie go wybranym brygadom PMF zamiast armii i policji.

Ulf Laessing z fundacji Konrada Adenauera uważa, że kompromis jest korzystny, bo pozwala uniknąć przemocy. Zwraca jednak uwagę, że to „pole minowe”, po którym premier musi poruszać się ostrożnie. Według al-Shakeriego w otwartym starciu armia miałaby przewagę, ale nie byłoby łatwego zwycięstwa, bo milicja potrafi odpowiadać atakami asymetrycznymi i wykorzystywać swoje wpływy w instytucjach państwa. Najbardziej prawdopodobne wydaje się odebranie Kataib Hezbollah monopolu na region, a nie całkowite usunięcie PMF. Takie rozwiązanie miałoby znaczenie, jeśli region zostałby otwarty dla regularnych służb, a infrastruktura naftowa trafiłaby pod jasne dowództwo rządu. Mogłoby to też otworzyć drogę do powrotu wysiedlonych mieszkańców. Jeśli jednak jedna frakcja PMF po prostu zastąpi drugą, premier jedynie przesunie wpływy zbrojnych grup, zamiast rozwiązać problem.

Co to oznacza dla Polski i Europy

Bezpośrednio sprawa Polski nie dotyczy, ale Irak jest ważnym producentem ropy i polem rywalizacji Stanów Zjednoczonych z Iranem. Obie strony mają tam realne wpływy, a Waszyngton po wojnie USA i Izraela z Iranem coraz mocniej naciska na rozbrojenie sojuszników Teheranu. Premier wyznaczył na to termin do czerwca przyszłego roku. Polacy znają ten kraj z udziału w misjach stabilizacyjnych, więc stabilność państwa irackiego pozostaje w interesie także państw europejskich. Wynik tego sporu pokaże, czy Bagdad jest w stanie przejąć kontrolę nad uzbrojonymi grupami. Inne milicje będą się przyglądać temu bardzo uważnie.

Źródło: DW – „Iraq’s risky standoff: The state vs. Iran-allied militias”

telesystem.com.pl ubezpieczenia-agent.waw.pl ubezpieczenie-dziecka.pl