Orzechy ziemne codziennie: wpływ na mózg seniorów, nowe badanie

Naukowcy z Maastricht University Medical Center sprawdzili, jak codzienne jedzenie orzeszków ziemnych wpływa na mózg osób starszych. Po 16 tygodniach u uczestników badania poprawiła się reakcja wybranych obszarów mózgu na insulinę, a te rejony odpowiadają m.in. za pamięć. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Food & Function”.

Po co mózgowi insulina

Insulina kojarzy się głównie z regulacją poziomu cukru we krwi, ale działa także w mózgu. Pomaga komórkom nerwowym rosnąć, przetrwać i komunikować się ze sobą, a tym samym wspiera pamięć i inne funkcje poznawcze. Z wiekiem mózg może słabiej reagować na ten hormon, co wiąże się z pogarszaniem się zdolności poznawczych. Prawidłowa sygnalizacja insulinowa może też chronić przed procesami łączonymi z chorobą Alzheimera.

Po 16 tygodniach jedzenia orzeszków badacze zauważyli lepszą wrażliwość na insulinę w grupie obszarów prawej półkuli: w części zakrętu językowego, hipokampie, zakręcie przyhipokampowym i tylnym zakręcie obręczy. Wszystkie one uczestniczą w procesach pamięciowych.

Jak wyglądało badanie

W eksperymencie wzięły udział 31 zdrowe osoby w wieku 60–75 lat. W jednym etapie jadły one dziennie 60 g orzeszków ziemnych (około dwóch porcji), niesolonych i prażonych w skórce. W drugim etapie całkowicie ich unikały. Po 16 tygodniach grupy zamieniały się warunkami. Taki schemat, czyli randomizowane badanie kontrolowane z naprzemiennym układem, pozwala porównać te same osoby w obu sytuacjach.

Uczestnicy dostawali gotowe, odmierzone saszetki. Mogli zjeść całą porcję naraz, rozłożyć ją na cały dzień albo dodawać do posiłków, byle rano lub po południu.

Pracę mózgu oceniano za pomocą rezonansu magnetycznego z techniką ASL, która mierzy przepływ krwi w różnych rejonach. Reakcję na insulinę sprawdzano, obserwując zmiany tego przepływu po podaniu hormonu przez nos. Dodatkowo wykonano rezonans brzucha, by ocenić zawartość tłuszczu w wątrobie, a zdolności poznawcze mierzono standaryzowanym zestawem komputerowych testów CANTAB.

Co jeszcze wiadomo

Nowa praca rozwija wcześniejsze badanie tego samego zespołu z 2025 roku. Wykazało ono, że 16 tygodni jedzenia orzeszków zwiększyło całkowity przepływ krwi w mózgu o 3,6%, a wyniki w teście pamięci werbalnej poprawiły się o 5,8%.

Autorzy nie wskazują jednego składnika odpowiedzialnego za efekt. Podejrzewają, że chodzi o połączenie kilku:

• nienasyconych kwasów tłuszczowych,
• błonnika,
• witamin i minerałów,
• bioaktywnych związków roślinnych,
• L-argininy, z której powstaje tlenek azotu.

„Nasze badanie wykazało, że codzienne spożycie orzeszków ziemnych korzystnie wpłynęło na reakcję na insulinę w obszarach mózgu związanych z pamięcią u osób starszych” – mówi dr Peter Joris, główny autor badania.

Co to oznacza dla czytelnika w Polsce

Orzeszki ziemne są w Polsce łatwo dostępne i tanie, ale warto zachować zdrowy rozsądek. Badanie objęło niewielką grupę zdrowych seniorów i dotyczyło orzeszków niesolonych, więc nie dowodzi, że słone przekąski z barowej miski dadzą ten sam efekt. Nie pokazuje też, że orzeszki zapobiegną demencji czy chorobie Alzheimera. Zmierzono zmiany w pracy mózgu i wyniki testów, a nie zachorowalność.

Porcja użyta w badaniu to 60 g dziennie, czyli sporo kalorii, więc w codziennej diecie powinna zastąpić inne produkty, a nie być dodatkiem. Osoby z alergią na orzeszki ziemne, które w Polsce należą do głównych alergenów pokarmowych, nie powinny ich oczywiście jeść. Badanie sfinansowała fundacja związana z branżą orzeszków ziemnych, choć według autorów nie miała ona wpływu na projekt, analizę ani publikację wyników. Przed zmianą nawyków żywieniowych dobrze skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem.

Źródło: ScienceDaily – „Scientists discover a surprising brain benefit of eating peanuts every day”